نوشته احمد بن محمد بن حمدان حرّانى در كتاب « جامع الفنون » در قرن هفتم هجرى هم مؤيد آن است كه كسانى از جمله سجزى به حركت وضعى زمين ( بر خلاف جلوه ظاهرى و نظريات بطلميوسى ) معتقد بودند : طبق نظر مهندسان ، زمين حركت دورانى پيوسته‌اى دارد ، و آنچه به ظاهر حركت آسمان ديده مىشود ، در واقع به خاطر حركت ( وضعى ) زمين ، و نه آسمان است . گفتنى است اين كتاب اخيرا توسّط صديق محترم سيد محمد اكبر جوادى حسينى تحقيق و بررسى گرديد و در مؤسسه فلكى نجومى قم نگارنده قبل از چاپ بسيارى از اين اوراق شريف را از نظر گذراندم و استاد بزرگوار ما حضرت علّامه حسن‌زاده آملى ( مدظلّه ) نيز مقدمه‌اى بر آن به نگارش آوردند ، و چنانچه كوشايى و پايدارى محقق محترم و قبول زحمات طاقت‌فرساى او نبود اين اثر ارزشمند بدين‌گونه ارائه نمىشد ، شكرا اللّه سعيه ، كتاب مزبور در مؤسسه و بنياد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى به زيور طبع آراسته شد . 12 . تمهيد المستقر لتحقيق معنى الممرّ ، اين متن نمونه خوبى از روش برخورد بيرونى با احكام نجوم است ، او در اين كتاب مفهوم « ممرّ » ( عبور اجرام يا نقاط فرضى آسمانى از نصف النهار يا از مقابل يكديگر ) يا غير آن را برمىگزيند ، كاربرد عمومى اين اصطلاح را به تفصيل بررسى مىكند سپس ممرّ را از لحاظ رياضى تعريف مىكند و آن را به ديگر مفاهيم نجومى كه قبلا تعريف شده‌اند ربط مىدهد ، بيرونى پس از عرضهء همه اطلاعاتى كه دربارهء يك مفهوم خاص گردآورده است ، روش‌هاى متعدّد خود را براى حلّ مسأله يا دقيق‌تر كردن تعريف‌ها عرضه مىكند ، افزون بر اين ، در هر مورد روش‌هاى مختلف پيشينيان را با ديد انتقادى مطرح مىسازد و روش خود را اثبات مىكند ، به اين ترتيب بيرونى اطلاعاتى از محتواى برخى از آثار گذشته كه اكنون بر جاى نمانده‌اند به